Mình quen thằng Nguyên ( Phạm Xuân Nguyên) năm 1986. Hồi đó mình chỉ có mươi lăm bài thơ, dăm bảy cái truyện ngắn, nó cũng thế, cũng dăm ba bài phê bình, mươi lăm bản dịch, giới thiệu sách, thế mà gặp nhau xưng danh như các đại gia, mình nói tôi là Nguyễn Quang Lập, nó nói tôi là Phạm Xuân Nguyên, oách kinh hi hi.

Cách đây 70-80 năm, hồi chữ quốc ngữ vừa mới "nhất sơ thành lập", giữa lúc "văn học và báo chí còn bất phân", bạn đọc đòi hỏi cần phải có lối viết mới cho chữ quốc ngữ. Sau những năm tháng sinh sống thật sự bằng làm báo ở Nam Kỳ, trở ra Bắc, Ngô Tất Tố đã đột phá, mở đường phát triển mạnh mẽ tản văn, một thể loại mới của báo chí đương thời.

Ngày 4/8/2010, Đại hội lần thứ 8 của Hội nhà văn Việt Nam đã chính thức khai mạc tại Hà Nội. Nhà thơ Nguyễn Huy Hoàng, Phó Chủ tịch Hội VHNTVN tại LB Nga đã tham dự Đại hội và có bài tham luận với tựa đề: "Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tại Liên Bang Nga và mối quan hệ với Hội nhà văn Việt Nam" . Chúng tôi xin giới thiệu với bạn đọc bài tham luận luận này của nhà thơ.

Hi hi, hèn gì Lê Hoàng nói năm bốn lăm thế kỷ trước Mỹ ném một quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản. Nửa thế kỷ sau tổng thống Mỹ hối hận, ông tuyên bố đáng ra không cần ném bom mà chỉ ném Phan Thị Vàng Anh xuống cũng đủ làm cho Nhật đầu hàng. Mình hỏi nó, nếu ném Phan Thị Vàng Anh lên giường Lê Hoàng thì tình hình thế nào nhẩy. Nó cười hơ hơ hơ, nói thì Lê Hoàng kéo cờ trắng đầu hàng khẩn trương, còn thế nào nữa.

Hoàng Ngọc Hiến là một trong hai người bạn đồng tuế thân nhất của tôi (người thứ hai là Phạm Luận, cán bộ giảng dạy ở Đại học Việt Bắc). Có thể gọi là tri âm tri kỉ, hiểu nhau từ cái hay đến cái dở, chỗ mạnh và chỗ yếu, hoàn toàn tin cậy nhau, luôn quan tâm bảo vệ nhau. Tôi với Hoàng Ngọc Hiến như có duyên trời xe kết vậy.

(Bài viết nhân kỷ niệm sinh nhật 80 năm của GS Hoàng Ngọc Hiến)


Đời người trôi qua thật nhanh. Mới ngày nào chiều chiều còn mải mê chạy theo trái bóng cùng bạn bè và anh Hiến trên bãi cỏ đồi Lênin bên dòng sông Maxcơva đến nay đã gần nửa thế kỷ. Lúc ấy cả cuộc đời gần như còn mở ra phía trước chúng tôi và bây giờ là... sắp khép lại! Dạo đó chúng tôi ở lứa tuổi 20, còn anh Hiến ngoài 30. Và hôm nay - mừng anh thượng thọ 80! Thật là khó tin bởi cảm xúc và suy nghĩ của anh còn sôi nổi, tươi mới lắm...

LTS: Nhân kỷ niệm 80 năm ngày sinh của GS Hoàng Ngọc Hiến, NBĐ xin giới thiệu một số bài viết về ông, đã đăng trong thời gian gần đây, mở đầu là bài viết của Nhà nghiên cứu văn hoá Đỗ Lai Thuý
Hoàng Ngọc Hiến hiện nay, cũng như một vài người khác ở ta..., khó mà phân định được là nhà gì: nhà triết, nhà phê bình, nhà dịch thuật hay nhà văn hóa? Thời đại khai minh khiến cho một số người có thực tài nhìn đâu cũng thấy cần phải khai quang. Họ trở thành nhà bách khoa bất đắc dĩ là vì vậy. Nhưng thời nào cũng có những con người dao pha, đa năng đến mức thành đa di năng.

Trong các nhà văn là thành viên của nhóm Tự Lực văn đoàn, Thạch Lam từng được đánh giá là có nhãn quan "tiến bộ" hơn cả. Đến nay, tác phẩm của ông vẫn gần gũi với độc giả, không "lỗi thời", "khó đọc" như một đôi tác giả trong nhóm văn chương nói trên. Vậy mà, khi Thạch Lam còn sống, sách của ông thuộc loại bán chậm nhất so với các nhà văn thành viên của Tự Lực văn đoàn. Lý do chỉ vì: Ông không chạy theo các đề tài giật gân, câu khách...

Nghề viết chả ăn thua gì đâu. Tôi vừa ra cuốn "Sự cực đoan đáng yêu", được một chút nhuận bút, còn phải bỏ tiền thêm mua sách tặng bạn bè. Hình như tôi có duyên với nhà cửa đất đai, ở nơi nào cũng có người tới hỏi mua. Một mình mua nhà, dọn nhà, rồi lại mua, lại bán. Vài lần đổi nhà cũng dôi ra đôi chút. Nhà thơ Ý Nhi đã từng chọc: Khỏe và buồn thì làm vậy cho vui. - Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn tâm sự

Tôi đã nhiều lần qua lại cái bến Vực mà ông đã qua, cũng nhiều lần đứng trên con đò sang sông nhìn về cái làng giữa sông cách đó chừng vài ba trăm mét phía Ba Gò, xã Sơn Quang và tôi cũng từng làm thơ về bến sông này, nhưng vẫn không thể cảm nhận tự nhiên rất thật như ông: "Con đò dịch đít sang ngang/ Bên kia có một cái làng thò ra". Vâng, sự vật dịch chuyển thì đúng như thế, mà câu thơ Bút Tre viết, đọc lên cứ là lạ, buồn cười.