Tin tức  |  Diễn đàn  |  Thư viện hình  |  Liên hệ
Thứ tư,
26.07.2017 18:30 GMT+7
 
 
Kho bài viết
Tháng Bảy 2017
T2T3T4T5T6T7CN
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            
 <  > 
Nhận thư điện tử
Email của bạn

Định dạng

Thành viên online
Thành viên: 0
Khách: 2
Số truy cập: 823046
Tin tức > Trang Văn người Việt ở các nước khác > Xem nội dung bản tin
Phạm Tiến Duật đây là một con đường
[25.11.2007 03:00]


Nguyễn Văn Thọ

Những năm chiến tranh, nhằm cắt đứt sự tiếp viện cho chiến trường miền Nam, giặc Mỹ điên cuồng đánh phá đường mòn Hồ Chí Minh. Hàng vạn tấn bom, mìn, Na - Pan và chất độc phát quang đã đổ xuống nơi này. Máy bay trinh sát Utiti, Ov.10, L.19 thường trực trên trời, quần đảo suốt ngày, theo dõi, chỉ điểm, bắn đạn khói. Pháo đài bay B52, từng tốp ba chiếc, vạch những dải khói trắng chằng chéo ngang trời, làm mưa bom tàn phá mọi sinh vật, phát quang những cánh rừng đại ngàn. Và, suốt đêm, C.130 quần thảo dai dẳng trên đầu, thả pháo dù, xăm đạn cối, đuổi theo bất cứ vật nào chuyển động trên mặt đất, phát ra hồng ngoại tuyến.


Dọc đường vận chuyển Trường Sơn năm tháng ấy, hàng vạn cây số vuông, đất đá, núi non, rừng cây biến thành tro bụi. Máu của bao nhiêu chiến sĩ đã đổ xuống con đường…

Trong tình huống như vậy, giữa Trường Sơn cất lên một giọng thơ, một gương mặt thi ca không lẫn vào ai. Cuộc thi thơ trên Tuần báo Văn nghệ năm 1969 trao giải nhất thơ, rất xứng đáng cho anh - nhà thơ Phạm Tiến Duật. Ngay lập tức, hàng vạn người lính trên mặt trận đọc và yêu thơ anh; bởi bấy giờ, chúng tôi, những người lính cảm thấy, đó không chỉ là thơ, đó là tiếng nói của chính chúng tôi, của nơi mặt trận, của một Con đường không bao giờ đựơc đứt, con đường tiếp máu cho cuộc chiến giành độc lập tự do của một dân tộc với kẻ thù có vũ khí, bom đạn mạnh hơn chúng tôi nhiều lần.

Tiếng nói người trong cuộc

Trước và sau Phạm Tiến Duật, không ít nhà thơ, nhà văn đã cùng những người lính ra mặt trận, nhưng đa phần thơ của họ mấy ai đầy dấu ấn Trường Sơn và hình ảnh người lính đậm đặc như thơ anh. Hiếm hoi lắm, có một Nguyễn Đình Thi với Lá Đỏ, Tố Hữu có Nước non ngàn dặm. Đó là những thi phẩm rất hay, ít nhiều chia sẻ với người lính Trường Sơn, nhưng vẫn là cái nhìn, cảm xúc của người quan sát, của một thi sĩ đi qua, thoáng nhận ra Trường Sơn, dầu cái nhìn ấy chi tiết, sinh động như Tố hữu: Mấy chàng lính trẻ măng tơ/ Nghêu ngao gõ bát hát chờ cơm sôi; hay hoành tráng như Nguyễn Đình Thi: Gặp em/ trên cao lộng gió/ đường Trường Sơn / ào ào lá đỏ…

Phạm Tiến Duật không phải người đi qua. Thơ của anh cất lên bên những hố bom còn khét mùi thuốc nổ, từ những con đường đầy Tiếng bom như tiếng thú (1), Trong những khu kho Mười bẩy trận bom mỹ dội một ngày, từ trong Ca bin xe Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi, từ trên trận địa cao xạ Tiếng đo xa điểm nhịp trong đêm hoặc giữa trọng điểm chềnh ềnh chiếc Jin 130, Mười bánh to xù xì, phanh hơi thở nặng nhọc v.v…Phạm Tiến Duật đã làm được xứ mệnh mà con đường lịch sử trao cho, không ai ngoài anh. Có thể nói, thơ anh đã gắn liền máu thịt với con đường Trường Sơn, phản ảnh rất chi tiết, sống động và đầy cảm xúc, khái quát toàn bộ tinh thần của mặt trận, tinh thần của những con người đang sinh tử với Con đường.

Đọc thơ Phạm Tiến Duật, người ta thấy rõ chân dung đa diện của con người Trường Sơn, từ những người coi kho tới công binh, thanh niên xung phong, chiến sĩ cao xạ, những chiến sĩ lái xe v.v…mọi thành phần có mặt trên con đường đều được Phạm Tiến Duật khắc họa bằng thơ. Chính điều đó làm tăng thêm sự lan tỏa của thơ anh. Những người lính, đủ mọi thành phần, nhận ra chính họ, thân phận họ trong đó và, đấy là điều cốt tử để thơ Phạm Tiến Duật mau chóng trở thành một sinh thể tồn tại song hành cùng con đường vốn nhiều huyền thoại, một sinh thể có sức sống rất lâu trong tâm hồn của nhiều người. Cho mãi tới sau này, khi cuộc chiến đã ngưng, thơ Phạm Tiến Duật vẫn khôn nguôi ám ảnh, dành biết bao nhiêu tình sâu nghĩa nặng cho đồng đội của mình một thời. Những bài thơ của anh trong thời bình viết về tiếng chuông chùa ở Thái Bình, về chuyện gặp lại những manh áo màu xanh cũ, vẫn đầy xúc động, thương cảm gợi nhớ không ít cuộc chiến nhiều hy sinh, mất mát nhưng vĩ đại, đau đáu của một thời đã xa.

Những con người đã làm nên huyền thoại Trường Sơn yêu thơ anh Duật, không phải bởi anh đã nhắc tới họ mà còn bởi đã phản ánh họ một cách sinh động và chân thực nhất. Người ta tìm thấy chất lính luôn trẻ trung cùng cả sự tinh nghịch của cô gái TNXP trong bài thơ Gửi em, cô gái TNXP. Người ta cùng nhận ra đặc tính ngang tàng, coi thường hiểm nguy của cánh lái xe qua Tiểu đội xe không kính. Những chiến sĩ coi kho lớn tuổi, đầm tính cũng nhận ra khuôn dáng của mình qua Tiếng cười của đồng chí coi kho…

Trong khi tôi viết bài này thì có bài viết của tác giả Nguyễn Viễn Sự về nghi án: ai chính là cô gái Thạch Kim Thạch nhọn (2). Đã có hai người con gái tên Nhị nhận mình là nhân vật của bài thơ Gửi em, cô gái Thanh Niên xung phong. Những người lính trên Trường Sơn năm nào, có thể tạo thêm nhiều nghi án tương tự; bởi thơ Phạm Tiến Duật bắt nguồn từ những con người và hoàn cảnh cụ thể của cuộc chiến, nhưng vẫn mang tính khái quát rất cao. Nhiều người lính nhận ra bóng hình của họ, của đơn vị mình trong từng bài thơ của anh. Tính khái quát của thơ Phạm Tiến Duật làm các bài thơ của anh không chỉ dành cho nơi mặt trận, mà nó còn lan tỏa trong một bộ phận không nhỏ công chúng, kể cả tầng lớp trí thức hồi bấy giờ, nhất là giới hoạt động văn nghệ.

Công bằng nói, trước khi Phạm Tiến Duật xuất hiện thì Trường Sơn đã có một con đường huyền thoại, những người lính vẫn phải ngày đêm chiến đấu, nhưng từ khi có thơ Phạm Tiến Duật, người lính như tôi dầu hàng ngày đối mặt với tử thần treo lửng lơ trên đầu, thấy tự tin hơn, người coi kho trong rừng thấy đỡ cô đơn hơn, các cô gái làm đường thấy mình duyên dáng hơn…Dường như bom đạn cũng từ đấy Tiếng bom nghe rất nhỏ, để át đi nỗi sợ hãi bản năng bất chợt khi nào đó trỗi lên trong mỗi con người. Tôi có một kỉ niệm không bao giờ quên với thơ anh và đã viết lại trong truyện ngắn Ngọn Lửa. Đêm ấy, trong góc hầm chữ A lở loét, đầy nước mưa đại ngàn, để người thương binh quá trẻ cùng tiểu đội bớt đi đau đớn, sống sót được qua đêm, tôi đã đốt những bài thơ anh trong nhiều cuốn Tạp chí văn nghệ Quân đội, để sưởi cho bạn, cũng như đọc thuộc lòng từng bài thơ của Duật cho bạn tôi nghe qua đêm, đến sáng…

Phạm Tiến Duật bằng tình cảm của mình năm nào viết tặng cô gái hát trong rừng một bài thơ rất chân thành, xúc động. Bài thơ có câu: Giữa một vùng đất bụi khô rang/ Em bỗng đến như dòng sông đầy nước. Nay nhớ lại những năm tháng ấy, tôi muốn chọn hình ảnh này để bầy tỏ lòng biết ơn của cá nhân tôi với nhà thơ Phạm Tiến Duật. Giữa một vùng bom đạn ác liệt như vậy, thơ của anh mang tới cho chúng tôi một sự chia sẻ như tri kỉ, chắp thêm đôi cánh cho chúng tôi vượt qua những vùng rừng không dân, nhận rõ chính mình mà vượt qua biết bao khó khăn hiểm nguy, nhiều lúc tưởng không thể nào qua nổi.

Đậm tính chân thực của cuộc chiến:

Viết về chiến tranh trong những năm tháng chiến tranh là một thử thách lớn lao của mỗi nhà văn, đòi hỏi cả tài năng và tấm lòng của họ nơi mặt trận. Phạm Tiến Duật đã tránh được điều mà nhiều người cầm bút hạn chế khi họ chỉ phản ảnh được một mặt của cuộc chiến.

Hầu như tất cả những hình ảnh trong thơ anh đều khắc họa được cả hai mặt của cuộc chiến. Anh không né tránh khi nói lên tính chất ác liệt, tàn khốc xảy ra từng giây khắc nơi phải đối đầu với một kẻ thù có ưu thế hơn hẳn về kĩ thuật, hầu như làm chủ trên không. Hình ảnh của chiến tranh trong thơ Duật ở bất kì bài thơ nào cũng đều phơi bầy rõ, thậm chí tỉ mỉ sự nguy hiểm đối với mạng sống con người trên Trường Sơn. Những bài thơ như Tiểu đội lái xe không kính, Tiếng cười của đồng chí coi kho, Lửa đèn, Tiếng bom ở Seng Phan v.v…đều có sự quan sát rất tinh tế và nhiều hình ảnh cụ thể mặt ác nghiệt của chiến tranh. Nhưng điều nữa là, cũng thông qua những sự phản ánh ác liệt ấy, người ta thấy rõ tính anh hùng ca của Con đường, thấy rõ bóng dáng cao hơn, nổi lên của những chiến sĩ vựot qua làn bom đạn. Người lính trong thơ anh, trước cái chết rình rập, là bất chấp mọi hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ Vì miền Nam phía trước, là thái độ chấp nhận hy sinh cá nhân cho mạng sống của một dân tộc. Hai mặt rõ rệt ấy của thơ Phạm Tiến Duật làm nên một gương mặt riêng của anh, cũng đồng thời có tác động rất lớn tới người chiến sĩ. Họ nhận ra không phải là sự tuyên truyền một chiều, mà là tiếng nói chân thực, phản ảnh đúng những điều hàng ngày họ đối diện, đã sống và chiến đấu, kể cả những nét sâu kín của tâm hồn. Chính điều đó mà thơ anh giầu tính thuyết phục, động viên, có sức truyền cảm sâu rộng trong đời sống binh sĩ chúng tôi.

Ngay tại nơi bom đạn ác liệt nhất, chúng tôi không hiểu câu thơ Đường ra trận mùa này đẹp lắm theo một nghĩa thô thiển. Có phải chăng cái Mùa mà anh nhắc tới trong câu thơ là mùa khô, là mùa mà các binh đoàn nối nhau ra mặt trận, có những người lính chúng tôi bất chấp bom đạn nối dài vô tận như các bài thơ của anh. Đấy là một vẻ đẹp của con người, của Trường Sơn, của con đường ra trận mà anh muốn tôn vinh?

Vĩ thanh cuối

Có người đã nhận xét, thơ của Phạm Tiến Duật là lọai thơ thông minh. Tôi cho rằng không có loại thơ nào là loại thơ thông minh cả. Đã làm thơ, văn thuyết phục được hàng vạn người thì phải thông minh.

Từ khi Phạm Tiến Duật xuất hiện trên văn đàn đã làm nên một hiện tượng, một thi pháp Phạm Tiến Duật. Như nhà văn Đỗ Chu khẳng định trong bài bút kí “Anh Duật” gần đây, thơ Phạm Tiến Duật là sự hiếm hoi của thi ca không lặp lại. Người ta có thể tìm thấy nhiều gương mặt thi ca na ná, sàn sàn như nhau ở nhiều thời đoạn, nhưng thiên tài thì không ai bắt chuớc được để vượt qua họ. Điểm lại các nhà thơ Việt Nam vài trăm năm nay, số nhà thơ vừa được công chúng bình dân yêu mến, lại được các bậc trí giả tìm đọc, hiếm hoi như lá mùa thu. Phạm Tiến Duật ít ra trong hơn ba chục năm vừa qua đã chinh phục được biết bao trái tim những người lính, lại làm giới văn chương bàng hoàng khi anh xuất hiện! Và, để nghiên cứu cuộc chiến Việt Nam với một nước lớn như nước Mỹ vừa qua, hẳn sau này các nhà sử học, khi tìm hiểu về Trường Sơn, không thể bỏ qua được sự đóng góp lớn lao của nhà thơ Phạm Tiến Duật. Cũng như nhà văn Đỗ Chu tiên đoán rằng, hậu thế còn tốn nhiều giấy mực cho những sự đóng góp cả thơ và văn xuôi của anh với văn học nước nhà.

Trong lịch sử thi ca ở nước ta, nếu nhắc tới, có Nguyễn Du với Kiều tồn tại hơn ba trăm năm nay, an ủi hàng triệu triệu con tim, nhiều nhiều thế hệ; có Tố Hữu với thi ca cách mạng đã làm thay đổi cách nghĩ và thói sống của hàng vạn sinh linh trong nửa thập kỉ (ý Đặng Tiến); có Trần Đăng Khoa nuôi sáng hàng triệu tâm hồn thơ ngây mãi mãi, yêu quê hương đất nước từ những hạt gạo mầm cây thì không thể phủ nhận, có một Phạm Tiến Duật đã đốt lên một ngọn lửa, thắp sáng hình ảnh Một con đường, động viên hàng vạn vạn chiến sĩ nơi mặt trận, không ngại hy sinh gian khổ, làm nên biết bao chiến công suốt trong cuộc chiến khốc liệt, một con đường duy nhất để đi tới thắng lợi cuối cùng: thống nhất toàn vẹn đất nước.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Phạm Tiến Duật là một nhà thơ lớn, là một Con đường của nền thi ca gắn liền với cách mạng.

Bởi những lí do ấy, tôi hoàn toàn ủng hộ kiến nghị của tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ đề nghị nhà nước ta trao tặng Huân chương Độc Lập hạng nhất cho nhà thơ Phạm Tiến Duật. Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam là tổ chức cao nhất, đại diện cho các nhà văn Việt Nam, xin hãy lắng nghe ý kiến của Cù Huy Hà Vũ, cũng là ý kiến chung của những người như tôi, một nhà văn đã trực tiếp cầm súng trong những năm tháng xưa, được chứng kiến sự ảnh hưởng lớn lao mà nhà thơ Phạm Tiến Duật từng đóng góp. Sự vinh danh cho anh, khi Phạm Tiến Duật đang trọng bệnh, bây giờ chưa muộn. Cũng coi sự vinh danh ấy là phần thưởng cho tất cả chúng ta, những nhà văn đã một thời cầm bút hay cầm súng bảo vệ tổ quốc Việt Nam yêu dấu.

Nước Đức, tháng 11-2007

N.V.T.

1- Những câu nghiêng là thơ Phạm Tiến Dụât
2- Bài đọc từ web của nhà thơ Trần Nhương – www.trannhuong.com

(Theo trannhuong.com)
 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email



Những bản tin khác:
Máu anh hùng (08.05.2016 01:24)
Quang "còm" (25.01.2016 14:59)
Cảm hoài (24.07.2015 04:21)
Như cánh chim câu (19.12.2014 01:23)
Người xưa trở lại (16.12.2014 02:29)
Người xưa trở lại (10.07.2014 00:28)



Lên đầu trang
Các bản tin mới đăng
Chùm thơ thứ 3 của Lê Thanh Hùng (Bình Thuận)
Nguyễn Trọng Tạo: Bạn tóc xoăn
Chung Lê: HÁT CHO NGƯỜI DƯỚI CỎ
PHAN NAM: NHỮNG VIÊN KẸO NGỌT...
Nhật Tiến: Những ngày tháng cũ (Hoa Kỳ)
Dương Quốc Việt: BẢN LĨNH CÓC
Liên hoan phim Matxcova 2017
Ông Phạm Xuân Nguyên từ chức: Nỗi niềm kẻ ở, người đi
Đàn Ca Tài Tử Nam Bộ, Hóa thân từ Nhã Nhạc Cung Đình Huế và là cấu trúc nghệ thuật sân khấu Cải Lương.…
Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội tuyên bố từ chức, xin ra khỏi Hội
Tin cùng chủ đề
NHÀ VĂN NỮ LỆ HẰNG - VIỆT KIỀU ÚC: Viết rất là khổ cực!
VĂN HỌC VIỆT NAM HẢI NGOẠI
Anh hoa phát tiết ra ngoài - Trần Thị Bông Giấy (Hoa Kỳ)
Mùa thu vàng
Vĩnh biệt Võ Thị Thu Trang
Quyên
Gặp các nhà văn Mỹ ở hải ngoại
TS Thái Kim Lan và tủ sách Tuyển tập văn học Đức - Việt
THĂM TRƯỜNG M. GORKI
Chuyện tình của cha tôi - họa sĩ Nguyễn Thiệu
 
 
 
Thư viện hình