Tin tức  |  Diễn đàn  |  Thư viện hình  |  Liên hệ
Thứ năm,
02.12.2021 03:15 GMT+7
 
 
Kho bài viết
Tháng Mười hai 2021
T2T3T4T5T6T7CN
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
 <  > 
Nhận thư điện tử
Email của bạn

Định dạng

Thành viên online
Thành viên: 0
Khách: 3
Số truy cập: 1471920
Tin tức > Mỹ thuật > Xem nội dung bản tin
Những cuộc tìm kiếm mới trong mỹ thuật hiện đại thế giới - Võ Văn Lạc
[29.10.2012 05:22]
Xem hình
Những trào lưu sáng tác nghệ thuật hiện đại (modern art) có tính tiên phong trong tư tưởng tác phẩm, thiết lập nên nhãn thức thẩm mỹ đi trước thời đại. Những họa sĩ bậc thầy luôn hướng về nghệ thuật nguyên thủy, dân gian, dân tộc, để sáng tạo nên những phong cách nghệ thuật mới, chứa đựng phẩm chất trí tuệ, thẩm mỹ mang tính hiện đại.

 Nghệ thuật tạo hình  thế kỷ XIX- XX của thế giới đã chứng kiến sự ra đời nhiều trào lưu có tính tiên phong – hiện đại, tạo nên nhiều trường phái nghệ thuật mới - thay đổi nhãn thức thẩm mỹ của nhân loại. Những trào lưu sáng tác nghệ thuật hiện đại (modern art) có tính cách tân trong tư duy sáng tạo, thiết lập nên hình thức thẩm mỹ tân kỳ. Kết quả đó, là quá trình tìm kiếm trên tinh thần gợi mở của nghệ thuật nguyên thủy, dân gian, dân tộc...

Nền mỹ thuật cuả thế giới trải qua các giai đọan khác nhau, hình thành nên các trào lưu nghệ thuật phong phú và đa dạng. Thành tựu vĩ đaị cuả mỹ thuật nhân loại được đánh dấu bởi sự ra đời của phong trào văn hóa – nghệ thuật  Phục Hưng ( Renaisance) vào thế kỷ XV, mở ra một bước tiến vượt trội trong việc khẳng định tầm tư tưởng và thẩm mỹ mang tính thời đại. Sau đó, cuộc tìm kiếm- cách tân mỹ thuật hiện đại cuả  thế giới phải kể đến sự gợi mở từ  các họa sĩ trường phái lãng mạn, và đóng vai trò quan trọng là hệ thống tác phẩm của thiên tài nghệ thuật Delacroix[1], ông ta “ sử dụng các nét vẽ thể hiện và nghiên cứu của mình các hiệu ứng quang học của màu sắc sâu sắc”, chính những giá trị tiêu biểu đó, tạo nền tảng cho các họa sĩ trường phái Ấn tượng - họ đã nghiên cứu và thể nghiệm rất thành công trong tác phẩm, đánh dấu một cuộc cách tân vĩ đại trong sáng tạo nghệ thuật.

Cô gái hờn dỗi (Te faaturuma) của Gauguin, Sơn dầu- 91 x 68 cm- Nguồn: Lê Thanh Lộc (biên dịch)

Thành tựu tiếp theo  phải kể đến, sự  cống hiến của họa sĩ  Paul Cézanne[2] là người  “tạo cầu nối giữa chủ nghĩa  Ấn tượng cuối thế kỷ 19 và cuộc cách tân nghệ thuật đầu thế kỷ 20 xu hướng Lập thể”, họa sĩ Matisse [3 ] cho rằng; Cézanne "là cha đẻ của tất cả chúng ta". Tác phẩm của Cézanne thể hiện những cung bậc màu sắc, và hình khối có tính phân tích theo diện hình học. Nét vẽ của ông thường lặp đi lặp lại, và theo các chiều hướng của diện, khối, hình- giàu tính sáng tạo trong không gian của vật thể, đạt được chiều sâu của chất liệu sơn dầu (oil painting); những bức tranh về phong cảnh, tĩnh vật hay bố cục,… tạo nên một  nhãn thức thẩm mỹ mới trong bút pháp đa hướng, đa chiều, biểu cảm chất liệu cao trong  phương pháp tạo hình.  Bắt đầu từ đây, cuộc khai sáng nghệ thuật thế kỷ XIX ra đời - cách tân mạnh mẽ của nghệ thuật nhân lọai. Bằng những thủ pháp nghệ thuật có tính giản lược hai chiều; sử dụng các mảng dẹt trên “không gian cạn” phải kể đến  danh họa Eugène Henri Paul Gauguin[4] đã rời nước Pháp hiện đại, từ bỏ cái xã hội “tội lỗi và được tổ chức tồi”, “được điều hành bằng vàng bạc”, Paul Gauguine đã ẩn cư ở các đảo Nam Thái Bình Dương lấy cảm xúc nội tâm và chịu ảnh hưởng bởi khung trời tự nhiên của riêng mình: “Gauguine đã tô vẽ thực tế bằng nội tâm và nâng lên một bậc với màu sắc tượng trưng”. 

 Chính cuộc sống nơi đây, họa sĩ đã sáng tạo nên nhiều tác phẩm có giá trị mang tính tiên phong. Với  lối đơn giản, các mảng hình sử dụng hệ thống nét làm nền tảng trong xây dựng cấu trúc hình tượng nhân vật. Trên cơ sở đó, ông đơn giản hóa hệ thống mảng màu có tính trang trí, ước lệ và tượng trưng. Thủ pháp đó, đưa tác phẩm  của Paul Gauguine lên một vị trí mới trong nghệ thuật của nhân loại.  Không chỉ có Paul Gauguine nhiều họa châu Âu khác đã lên đường sang châu Phi, sang Nhật, Ấn Độ... để tìm kiếm một không khí mới trong sáng tạo nghệ thuật. Mặc khác, một số nghệ sĩ theo chủ nghĩa Biểu hiện cũng coi nghệ thuật nguyên thuỷ, nghệ thuật dân gian và nghệ thuật dân dã, ngoại lai là những nguồn cảm hứng vô tận. Các nghệ sĩ không còn chịu sự chi phối bởi “cấu trúc thực” của sự vật, mà quy chúng thành trong không gian hai chiều, tạo cho họ một niềm cảm hứng tự do trong khung trời sáng tạo. “Trong không gian đó, chiều sâu của sự vật không được lưu ý tới, hay nói đúng hơn là không được biểu đạt một cách chính xác”, nhằm đạt được giá trị thẩm mỹ có tính biểu hiện bởi tiềm thức của chủ thể sáng tạo.

 Con chào đức mẹ Maria ( Ia orana Marie) của Gauguin, Sơn dầu, 113,7 x 87,7 cm. Nguồn: Lê Thanh Lộc (biên dịch)

Bên cạnh đó, trường phái Hậu ấn tượng (Post impressionism) đã biết chối bỏ ý thức mô tả chính xác vẻ bề ngoài của hiện thực. Thay vào đó, họ tập trung thể hiện những ấn tượng, cảm xúc, làm nên cái đẹp của diện hình, bút pháp, ánh sáng, màu sắc và nội tâm,… nhằm biểu đạt tình cảm rung động chân thành của họa sĩ: Những danh họa như: Van Gogh  hay Paul Gauguine từng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ tranh khắc gỗ Nhật Bản, nhưng  một trong những điểm khác biệt lớn nhất của chúng với hội họa đương thời phương Tây chính là ở tính chất  tư duy không gian hai chiều, sử dụng những mảng màu tươi sáng. Thể hiện tính ước lệ- tượng trưng  trong sáng tạo hình tượng nghệ thuật. Cùng với tinh thần đó, họa sĩ Modigliani[5] chịu ảnh hưởng bởi các nghệ sỹ bạn bè nhưng ông vẫn giữ phong cách nghệ thuật riêng. Trong tranh Modigliani, bằng lối tạo hình mảnh mai cho thấy: “Tác phẩm của ông ta chịu ảnh hưởng của các nhà điêu khắc người Rumani- Constantin Brancusi, và tượng gỗ gọt đẽo bán khai, cụ thể là châu Phi. Ông triển khai một bút pháp tiến bộ nhưng không cầu kỳ duyên dáng. Trang trí thích nét lượn, thể hiện sự đơn giản”. Chính sự tiếp cận nghệ thuật Châu Phi, tạo cho tác phẩm của Modigliani thể hiện tính tượng trưng cao trong sử dụng màu sắc và xây dựng hình tượng nhân vật.

Với một tư duy sáng tạo khác- Mikhail Alekxandrovich Vrubel[6], bút pháp độc đáo, mạnh mẽ – một bức tranh là những tiếng lòng, chứa đựng chiều sâu của tư tưởng, triết lí. Về mặt nào đó là sự dự báo một tư duy hình tượng nghệ thuật có tiên phong. Họa sĩ đã sử dụng những mảng màu “tranh tối tranh sáng và màu xanh tím tuyệt vời”. Nhiều bức vẽ của danh họa Vrubel mang không khí thần kỳ, chứa đầy cảm xúc sự hỗn loạn,  tăm tối, bí ẩn vốn đặc trưng cho chủ nghĩa trừu tượng. Chủ nghĩa bi kịch tiềm tàng trong ông đạt đến đỉnh cao trong những bức minh họa cho trường ca “Ác quỷ” cho tập thơ của M. Lermontov (1890–1891). Trong những bức tranh “Ác quỷ ngồi” (1890) và “Ác quỷ bị đánh bại”(1902). Bút pháp độc đáo của Vrubel- “đó là các họa tiết có dạng tinh thể, nó thể hiện sự ảnh hưởng khá sớm của chủ nghĩa Lập thể”, cho thấy, một cuộc khai phá, tìm tòi trên tinh thần  nghiên cứu nghệ thuật ghép đá có tính truyền thống lịch sử lâu đời của dân tộc Nga được trang trí hoa lệ nơi các cung điện, nhà thờ… Với những mảnh ghép đa hướng, đa chiều, được họa sĩ thiết lập nên một bút pháp có tính sáng tạo và giàu mỹ cảm truyền thống- hình thành một phong cách riêng biệt độc đáo- chứa đựng sự huyền bí trong xây dựng hình tượng nghệ thuật, bộc lộ một cuộc trở về với tinh thần truyền thống của dân tộc, đề cao vốn quý của giá trị tạo hình bản địa, để làm nên điều kỳ diệu trong nghệ thuật. “Tinh thần nghệ thuật cuả ông gần với nghệ thuật tôn giáo Trung cổ”, chứa đựng chiều sâu triết lí, tạo nên một gương mặt tiêu biểu trong nghệ thuật tạo hình hiện đại nước Nga.

Ác quỷ ngồi - Tác giả Vrubel Mikhail, sơn dầu, 1890. Nguồn: nuocnga.net

Thành tựu vĩ đại của chủ nghĩa nghệ thuật hiện đại  như: trường phái Lập thể ( Cubism)[7] ra đời trên cơ sở của sự gợi ý của nghệ thuật châu Phi. Sự ra đời của tác phẩm những cô gái Avignon một trong những tác phẩm cũng là tuyên ngôn trường phái  Lập thể đầu tiên của Picasso- trong tranh  thể hiện lối tạo hình mạnh mẽ, thô bạo, tàn nhẫn, những cái đầu của nhân vật đó là công cuộc tìm kiếm từ  điêu khắc nguyên thủy, ở bán đảo Tây Ban Nha và Tây Phi. Trên những giá trị nghệ thuật  nguyên thủy, tính chất dân gian ảnh hưởng sáng tác mỹ thuật hiện đại như là một xu hướng của nghệ thuật nhân loại. Điều đó cho thấy rằng, các trào lưu nghệ thuật Hậu ấn tượng, không còn đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ cho số đông quần chúng, cần phải có xu hướng nghệ thuật mới thay thế.  Các nghệ sĩ đã tìm về với nghệ thuật nguyên thủy - thổ dân; gợi mở cấu trúc và phong cách mới trong sáng tạo tác phẩm.

Với những tư tưởng và quan niệm thẩm mỹ trong sáng tạo nghệ thuật- tính chất cách tân mang tầm thời đại. Những họa sĩ bậc thầy  hiện đại luôn hướng về nghệ thuật nguyên thủy- dân gian, để khai phá nên những  bút pháp mới- tạo dựng những phong cách nghệ thuật chứa đựng phẩm chất trí tuệ và thẩm mỹ  tiên phong. Điều đó chứng minh rằng: các cuộc tìm kiếm trong sáng tạo nghệ thuật tạo hình của các hoạ sĩ thế giới- vai trò của nghệ thuật truyền thống của mỗi dân tộc có tính định hướng và tạo nền tảng thúc đẩy sự tìm kiếm của các thế hệ họa sĩ, và đó cũng là một bản sắc làm nên phong cách và giá trị thẩm mỹ riêng biệt giữa nghệ thuật dân tộc này và dân tộc khác- giữa  văn hóa quốc gia  này và văn hóa của quốc gia khác.
----------------------------------------------------------------------------------- Chú thích:

[1] Ferdinand Victor Eugène Delacroix (sinh ngày 26 tháng 4 năm 1798 và qua đời 13 tháng 8 năm 1863) là một  Pháp lãng mạn.

[2] Paul Cézanne (1839-1906); là một nghệ sĩ Pháp - Hậu ấn tượng tác phẩm của ông đặt nền móng của quá trình chuyển đổi từ quan niệm thẩm mỹ trong thế kỷ XIX.

[3] Matisse, Henri (1969-1954) là một nhà hoạ sĩ, nhà điêu khắc, nhà đồ hoạ, nhà vẽ kiểu, ông sinh ra và lớn lên tại nước Pháp. Ông cũng là chủ sóai sáng tạo ra  khuynh hướng nghệ thuật hiện đaị thế kỷ XX - chủ nghĩa Dã thú ( Fauvism), tiêu biểu bằng mô hình thư pháp và cách dùng màu nguyên chất trừu tượng.

[4] Eugène Henri Paul Gauguin (1848 - 1903) là họa sĩ hàng đầu của trào lưu Hậu ấn tượng. Paul Gauguin sinh ra tại Paris- Pháp, ông từ bỏ hải quân về làm việc trong một văn phòng của Bertins ở Paris. Ông bắt đầu vẽ trong thời gian làm việc tại ngân hàng. Năm 1874, Paul Gauguin gặp  họa sĩ Camille Pissarro cùng các nghệ sĩ ấn tượng khác, cùng nhau nghiên cứu- thể nghiệm và tham gia trưng bày tác phẩm theo phong cách mới. Ông từ bỏ việc môi giới chứng khoán để theo đuổi hội họa. Để tạo lên những điều vĩ đại trong nghệ thuật, danh họa thể hiện những tác phẩm chứa  đựng tính tượng trưng rỏ nét- và là hoạ sĩ mang phong cách Hậu ấn tượng.

[5]  Amedeo Clemente Modigliani (12 tháng 7 năm 1884 – 24 tháng 1 năm 1920) là một nghệ sỹ người Italia, họa sỹ kiêm nhà điêu khắc đã hành nghề phần lớn thời gian ở Pháp. Modigliani sinh ra tại Livorno, ở Tuscany Trung Italia và bắt đầu nghiên cứu nghệ thuật trước khi đến Paris năm 1906.

[6]  Vrubel, Mikhail (1856–1910), hoạ sĩ nhà vẽ kiểu – người  đại diện lớn nhất của chủ nghĩa Tượng trưng và tân thời trong hội họa Nga. Tinh thần nghệ thuật cuả ông gần với nghệ thuật tôn giáo Trung cổ. Năm 1890 ông bắt đầu thể hiện tập thơ “ Con quỷ” cuả Lermontov (1814-1941), chủ đề này trở thành chủ đề trung tâm trong tác phẩm cuả ông.

[7] Lập thể ( Cubism), chủ nghĩa, trường  phái, phong cách nghệ thuật. Một trong phong trào hội hoạ và điêu khắc, nó được nhìn nhận như là khúc quanh quan trọng trong nghệ thuật phương Tây. Phong cách này do Piccaso và Braque khởỉ xướng. Được hình thành từ năm 1907—1914, được xem như là một trượng phái có tính gợi mở cho các phong cách nghệ thuật khác vào thế kỷ XX.

Tài liệu tham khảo:

1. Lê Thanh Đức (2003), Nghệ thuật Mođéc và hậu Môđéc, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội.
2.  Lê Thành Lộc (1998), Từ điển mỹ thuật, Nxb Văn hoá -Thông tin, Hà Nội.
3.  Khải Phạm-Phạm Cao Hòan- Nguyễn Khoan Hồng (1999), 70 danh họa bậc thầy  thế giới, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội.
4. Wendy Beckett -Khai K.Phạm dịch (2005), Câu chuyện hội họa từ tiền sử đến hiện đại, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
5. Wendy Beckett - Khai k.Phạm dịch (1996), Lịch sử hội họa, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
6.  Ocvirk-Stinson-Wigg-Bone-Cayton -Lê Thành dịch (2006), Những nền tảng mỹ thuật, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội.
7.  Hunter-John Jacobus -Daniel Wheeler (2007), Modern art. Abrams, Inc, Publishers.Boston, USA.
8.  Бернада М.-Л. (2004-192с.), Пикассо, ?зтельство Астрель, Москва
9. en.wikipedia.org/wiki/


Võ Văn Lạc


Email: tuduy_moi@yahoo.com
Điện thoại: 01672216138 (Việt Nam), +789687963112 ( Moscow- LB Nga)

 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email



Những bản tin khác:
Lê Thanh Minh: Giai thoại (13.10.2017 21:21)
Chia tay Nguyễn Sáng (30.12.2013 19:05)



Lên đầu trang
Các bản tin mới đăng
TỪ BIỂN LÊN RỪNG - Bút ký của Ngô Xuân Huệ
Chùm thơ xuân của Trần Ngọc Ánh
Chùm thơ Đặng Hữu Trung
Thơ Dương Thuấn - song ngữ Tày Việt - P 3
Tập thơ "Tình ca Thiếu Khanh" - Phần 2
THƠ DƯƠNG THUẤN - (song ngữ Tày - Việt) P 2
Tập thơ “Tình ca Thiếu Khanh” - Phần 1
THƠ DƯƠNG THUẤN P1
Phạm Vĩnh Cư: Thưởng ngoạn tuyển tập Dương Thuấn
Phạm Ngọc Thái: Chùm thơ Khóc con
Tin cùng chủ đề
Giới thiệu tranh: Chơi ô ăn quan
Họa sĩ Nguyễn Phan Chánh
Tranh lụa Trung Quốc và Việt Nam - tương đồng và khác biệt
Mĩ thuật đương đại ở ba trung tâm văn hóa nước ngoài tại Hà Nội
Mỹ thuật Việt Nam: Dần nhạt nhòa bản sắc
Không phải cứ không quần áo là art nude
Henri Matisse - Sinh ra để đơn giản hoá hội họa
Danh họa Picaxo và những cuộc tình khơi nguồn sáng tạo
Chu Dạ Thảo – một năng khiếu hội hoạ của người Việt ở Ekaterinburg
Từ phiên dịch tiếng Nga trở thành họa sỹ
 
 
 
Thư viện hình